Asociación Chilena de Esperanto

Dum la pasinta monato, dum mi estis ferminta ĉapitron pri mia antaŭa laboro kaj malferminta novan ĉapitron pri tiu ĉi nova laboro [kaj transloĝiĝo en Usono], mi multe rigardis animaciojn sur la interreto. Mi rigardis ĉian tipon de japanaj animacioj danke al la interreto. Eble pli poste mi iomete skribos pri ili en Esperanto. Mi opinias, ke same kiel holivudaj kinfilmoj servas kiel mesaĝoj pri vivo, aspiroj kaj kulturo en Usono [ĉu konforme al la realo aŭ ne], japanaj animacioj ankaŭ tre serioze influas niajn perceptojn rilate al la japanaj kulturo kaj vivomaniero [ĉu konforme al la realo aŭ ne]. Nu! Eĉ kvankam tiu aserto povas esti kotestata tamen pere de japanaj animacioj eblas lerni unu-du aferojn pri tiu mirinda kaj alloga lando. Ekzemple danke al animacio mi lernis pri malsimileco de du japanaj vortoj. Rigardinte la animacion 'nepo de Nurarihi-jon' (en. Nurarihyon's Grandchild), mi konstatis, ke tie uziĝas la vorto ’Ŝikigami’. Tiu vorto estis tre simila al la vorto ’Ŝinigami’. Kiel nia japana amiko vastalto estas priskribinta ’Ŝinigami’ estas mortodio aŭ mortodemono laŭ ĝia povo. El Vikipedio oni lernas, ke la vorto mem ne estas tre praa kaj nur lastatempe, dum la epoko Meiĵi, estas importita al Japanio. Ĝi estas monde fama ĉefe pro animacioj kiel 'mordo registrlibro' (en. Death Note) kaj 'Bleach'. La vorto ’ŝikigami’ tamen estas tre antikva vorto de la japana lingvo kaj havas radikon en la japana mitaro. Ŝikigami estas supernatura estulo kiu estas vokita por servi la vokanto. En la animacio ’nepo de Nurarihi-jon’, ŝikigami estas vokita por batali kontraŭ Jokai kiu estas supernatura estulo (tradukebla kiel monstro, demono). Afero estas pli interesa, kiam oni konstatas, ke en tiu ĉi animacio la ĉefa protagonisto, kiun oni ŝatas estas kvarone Jokai kaj tri-kvarone homo (en la animacio ŝikigami vokiĝas per alia rolulo).

Löytötavaraa Moskovassa 31.8.2010.
Perditaĵoj en Moskvo la 31-an de aŭgusto 2010.
Потерянные вещи на Триумфальной 31-го числа.

Så här såg det ut på Triumfalnajatorget efter dagens försök till demonstration. Se resten av bilderna hos zyalt.livejournal.com. Video här.

Mer på temat:

• FT – Dozens held in anti-Kremlin protest
• Batong i skallen – Putins löfte till demonstranter

Mi unuafoje lernis pri ĉina filozofo kaj poeto Ĵŭan Ĝji (210-263) danke al libro en Esperanto:

Antikvaj Filozofoj de Ĉinio, de Hoŭ Ĝjŭeljang, tradukita el la ĉina (Pekino: Ĉina Esperanto-Eldonejo, 1988), p. 118-125. La koncerna ĉapitro troviĝas ĉe mia retejo:

Drinkema kaj Frenezuma Filozofo Ĵŭan Ĝji

Pluraj kulturoj konas la socian tipon la "sanktan folon" kies ekstrema nekonvencia konduto kritikas la socion. Simile al pra-greka Diogeno, estas pluraj tiaj homoj en la ĉina historio. Mi ridis kiam mi legis la jenan:
Li oponis kontraŭ la feŭda etiketo, agis strange kaj senceremonie, prenis la spacon inter la ĉielo kaj tero kiel ĉambron, la domon kiel pantalonon kaj restis nuda. Kiam oni eniris lian kabineton, li demandis: "Kial vi eniris en mian pantalonon?"Mi ankoraŭ ne trovis la laste menciitan anekdoton en anglalingvaj biografietoj.

Reteje en Esperanto mi trovis cetere nur la jenajn:

Ĉina kultura eminentulo—Ruan Ji (China Radio International)

Ruan Ji. Wikipedia's Ruan Ji as translated by GramTrans (parta, kruda traduko)

Anglalingve, komencu per la jenaj aferoj miareteje:

"Speaking My Mind" by Juan Chi / Ruan Ji

Ruan Ji / Juan Chi: Selected Bibliography

Vi povas senriske supozi, ke vi estas kreinta Dion laŭ via propra bildo* kiam evidentiĝas, ke Dio malamas ĝuste tiujn samajn homojn kiujn vi abomenas.

You can safely assume that you've created God in your own image when it turns out that God hates all the same people you do.

La usona aŭtorino, Anne Lamott.

* Kaj Dio kreis la homon laŭ Sia bildo, laŭ la bildo de Dio Li kreis lin; en formo de viro kaj virino Li kreis ilin (Biblio, Genezo 1-27).

En Japanio, en la lasta oktobro, mortis infaneto pro sangelflua malsano kaŭzita de manko de vitamino K. La infaneto ricevadis homeopatiajn pilolojn anstataŭ vitamino K2 sub la gvido de iu akuŝistino-homeopato. Patrino de la mortinta infaneto plendis ĉe juĝejo kontraŭ la akuŝistino.
Pri la okazintaĵo medicinistoj kaj fakuloj forte kritikis la homeopation, kiu lastatempe komencis disvastiĝi parte en Japanio.
Hieraŭ la prezidanto de la Japana Scienca Konsilantaro (Akademio) publikigis parolon pri homeopatio. En la parolo li asertas, ke sciencaj esploroj klare neis la kuracefikon de homeopatio.
Hodiaŭ la prezidantoj de la Japana Medicinista Asocio kaj la Japana Asocio de Medicinaj Sciencoj havis komunan gazetaran konferencon kaj deklaris subtenon al la Akademio. Medicinistoj kaj koncernaj fakuloj sentas neceson diskonigi, ke homeopatio ne havas sciencan bazon kaj endanĝerigas pacientojn.

Germana poeto Hans-Georg Kaiser proponas novan - kaj certe mojosan – poezion, nome “Mojosu!”:

Modernu, junu do laŭ stilo,
mojosa estu kaj kun brilo.
Vi ĉiam belu kaj bonegu,
en via viv’ moderno regu.

Vi estu cel’ de ĝojokrio,
pro  modernec’ junec’ kaj ĉio.
Nur la plej bonan el vi fosu!
Modernu ĉiam do! Mojosu!

Lia inspiro venis el komentoj pri FESTO 2010, sendube la plej mojosa evento de la jaro!

Sekvu la suban ligon por aŭskulti 1-horan senpaŭzan danc-muzikan seancon en la lingvo Esperanto, miksita de DĴ Roĝer Borĝes.

Esperanto: Dancu Por La Paco by Roger Borges on Mixcloud

Antaŭ kelkaj monatoj mi serĉis ion en la sub-tegmenta spaco de mia domo. Tie mi trovis skatolon da paperaĵoj pri kiu mi estis tute forgesinta. Plejparte temis pri la arĥivoj de la Sud-Kimra Esperanto-Federacio. Oni antaŭ multaj jaroj donis ilin al mia patro por organizi kaj prizorgi (kiun li zorge faris) kaj post lia morto, mi heritis ilin.

Dum multaj jaroj la sola ebleco estis konservi kiel eble plej bone la paperaĵojn. Nun, tamen, eblas ankaŭ enretigi ilin. Tion mi iom post iom (malrapide) faras.

Mi komenciĝas per la plej malnova protokola libro, kiu datiĝas de la jaro 1928. Unue la protokoloj estis ĉiam en la angla lingvo. Post kelkaj jaroj oni komencis verki ilin en Esperanto. Por la momento, do, mi simple tajpas ĉion en la originala lingvo. Mi esperas estontece havi la tempon traduki ĉion en Esperanton.

La protokoloj estas interesaj. Ne mankis ambicio al la tiutagaj ge-esperantistoj - ili planis grandajn publicajn kampanjojn kaj senlace laboris rilate al la lingvo. Estas ankaŭ amuzaĵoj, inkluzive multe da ĝentila te-trinkado ĉe apudaj kafejoj.

Estas ankaŭ tre pensigaj elementoj - multaj el la diskutoj terure similas al tiuj kiujn oni ofte aŭdas aktuale en Esperantio. Ĉu ni nur rondiras?

Kiuj interesus legi, iru ĉe: http://esperantocardiff.wordpress.com/arhivejoarchives/

Pro mia tre longa foresto ĉi-foje mi decidis prezenti tradukojn de ne unu sed kvin versoj de Gathao. Jen traduko de versoj kvin ĝis naŭ de la 30-a ĉapitro de Gathao. Ĉiam en ĝia unua parto (Ahnavaiti).

30-5) Ajo manivo varata je dregvo aciŝta verezjo aŝem ma-injuŝ speniŝto je ĥraoĵdiŝteng aseno vaste jaeĉa ĥŝnaoŝen ahurem haicjaiŝ ŝjaocanaiŝ fraoret mazdam.

El tiuj du spiritoj, la falsa elektas la plej malbonajn agojn. La plej bona spirito tamen vestita de la nepereema lumo de saĝeco elektas la virton. Kaj tion faras ankaŭ tiuj kiuj plaĉas al Dio la plej saĝa (Mazdo), per agi laŭ la virto dum fidas je ĝusteco de la bono.

30-6) Ajo noit ereŝ viŝjata daevcina hjat iŝ a debaoma peremaneng upa-jasat hjat verenata aciŝtem mano, at aeŝemem hendvarenta ja banajen ahum maretano.

Inter tiuj du, la sekvantoj de falsaj dioj ne decidis ĝuste, ĉar je la tempo de decido ili sin trompis. Tiel ili elektis la plej malbonan penson, impetis al kolero kaj nocis la vivon.

30-7) Ahmaiĉa ĥŝatra jasat manangha vohu aŝaĉa da at kehrpem utayuitiŝ dadat armaitiŝ anma aeŝam toi a anghat yaca ajanĝa adanaiŝ pourujo.

Tiu kiu elektas la bonan penson kaj sekvas vojon de la virto, ricevas donacon de eltenemo, firmeco kaj sereneco. Tia persono estu via kaj sukcesu en la malfacilega ekzameno [de la vivo].

30-8) Atĉa jada aeŝam kaena jamaiti aenanĝam at mazda taibjo ĥŝacrem vohu manaĝa voividaiti aeibjo saste ahura joi aŝai daden zastajo drujem.

Kiam sekvantoj de la malbono ricevos punon de siaj fiecoj, tiam ho la plej saĝa, pere de la Bona Penso ili konstatos vian potencon. Ili lernos kiel forlasi la malbonon kaj turni sin al la virto.

30-9) Atĉa toi vaem h-jama joi im feraŝem kerenaun ahum, mazdasĉa ahuronĝo a-mojastra barana aŝaĉa hjat hacra mano bavat jacra cistiŝ anghat maeĉa.

Ni deziras esti inter tiuj kiuj renovigas tiun ĉi vivon kaj progresigas la mondon, ho Mastro de la Saĝeco. Povas esti, ke ni sekvante la virton ricevu vian helpon kiam menso pro dubo malfirmiĝas. Kaj tiel niaj koroj kaj pensoj kuniĝu direkte al vi.

Kelkaj rimarkoj: En Mazdaismo la puno de fiuloj ne estas eterna. La puno estas por ripari kaj instrui. Eltenemo kaj sereneco estas donacoj kiujn bonuloj ricevas. Tio estas en kontrasto kun kutima donaco de venko, forto aŭ riĉeco. Koncepto de homoj kiuj progresigas la mondon kaj renovigas la vivon estas grava en Zoroastrismo. En Zoroastrismo ili estas ordinaraj homoj kiuj plenumas eksterordinarajn taskojn (ĉiuj el ni havas kapablon esti unu el tiaj homoj).

Arkivo de tradukoj de Avesto.

Sed homoj kun homoj!

The British Humanist Association, on the occasion of Humanist Week 2010, solicited entries for their Humanist Heritage Project on the theme "Who's your Humanist Hero?".

And here we have:

Humanist Heroes: Ludovic Lazarus Zamenhof
29 Jun 2010

"Ludovic Lazarus Zamenhof created the language of Esperanto to bridge the language divide around the world. Zamenhof has been chosen as a Humanist Hero by Ian Fantom, David Curtis and Paul Gubbins."

Mi nek rekomendas nek malrekomendas, sed informas: oni povas elŝuti la 'novan' Plenan Ilustritan Vortaron 2002, senkoste (201MB).

The combination of these two concepts just occurred to me. Why now, or why not earlier? Why now? Here's my guess. First, there was my recent reading of Borges' "The Aleph". Then there was reading about Novalis' Romantic Encyclopedia. All of this recapitulates in some way the earlier history from Raymond Lull to Leibniz, but in each epoch the ars combinatoria play a different role. Now, divorced from "serious" purposes, it becomes a device of self-conscious art for making a point without taking the enterprise literally, i.e. for what it purports to be. The ars combinatoria has historically become playful with the delineation between reality and the artifice of imagination. It finally popped into my head to combine one aspect of avant-garde literature with another.

'Pataphysics, the science of imaginary solutions, a playful notion concocted by Alfred Jarry. Once science itself has been solidified and differentiated from myth, poetry, and the symbolic use of language, we not only have the possibility of creating symbolist poetry in a secularized environment, and avant-garde play with language and myth (to culminate in Joyce), but play with science and other systems of thought, eventually surrealism and surrationalism (Gaston Bachelard) and Borges, and Oulipo, and now virtuality of all sorts, but first Jarry. Once it occurred to me that Jarry might be engaged in combinatorial play, I connected 'pataphysics to ars combinatoria. Has anyone else made that connection? (Or Jarry himself? I don't recall Jarry's own work.) Well, Oulipo, which is founded on combinatoric play, is a descendent of 'pataphysics, so a connection is obviously there.

Here's what I've found, mostly classifiable under the rubric of avant-garde arts.

Speculative Computing: Instruments for Interpretive Scholarship (2004) by Bethany Paige Nowviskie

Oulipo packet (several works by noted authors: Calvino, Queneau, Motte, Mathews, et al)

Deformography: the poetics of cybridised architecture (2005) by Neil Spiller
The Clinamanic Medusa, with a hole for its face causes the first order aesthetics of form finding to coagulate into stone and seduces the viewer into a world of vicissitudes and attitudes of chance, of joy, of sweet and sweaty embrace of an ars combinatoria, so dear to Jarry, Roussel and Ramon Lull. Here ‘Pataphysics joins with the mathematic of Oulipo to construct an all too few example of Ouarpo - a miniature architecture of potential.
Recombinant Poetics: Emergent Meaning as Examined and Explored Within a Specific Generative Virtual Environment (1999) by William Curtis Seaman

The Aesthetics of Paradoxism (2nd ed., 2002) by Titu Popescu, translated from Romanian by P. Georgelin, F. Smarandache, and L. Popescu

[+Kanexfaucher + Matinastamatakis + Johnmoorewilliams+] [Lysicology /. See also @ Scribd.com.

kinema ikon

Miscellanies (2008) by Raymond Belluga

At some point I think these exercises become pointless and excessively self-indulgent, but this is what happens when society, not just art, becomes more abstract. Now, in the Internet age, we become fully conscious or completely disoriented.

In A Libretto Colloquy (2001) Jeff Sychterz writes:
Here Tolson juxtaposes a series of jingoistic phrases from several different nations and cultures (including India, Pakistan, Britain, Russia, Arabia, and the U.S.A.) to indicate that nations tend to view their own cultures as naturally superior; each nation mirrors the other in their colonial or nationalist ambitions. Coming as they do after the initial fragmentation of Gondwanaland, these lines suggest that nationalist ambitions are a response to the sense of fragmentation that all cultures feel. Each nation desires unity, but the only way they now how to achieve it is through global conquest and cultural domination. These megalomaniacal attempts, however, only serve to further disrupt unity and bring about greater fragmentation:
naïfs pray for a guido’s scale of good and evil to match
worldmusic’s sol-fa syllables (o do de do de do de)
worldmathematics’ arabic and roman figures
worldscience’s greek and latin symbols
the letter killeth five hundred global tongues
before esperanto garrotes voläpuk vanitas vanitatum
(ll. 519-24).
These lines recast the discourse of unity and fragmentation in terms of harmony and cacophony, which matches the poem’s overall musical scale structure. They also image a particular violent version of the Tower of Babel, where different languages actually wage war against and kill one another, similar to the nations and cultures that spawn them. Even languages meant to unify the world—Esperanto and Voläpuk—engage in bloody conquest with one another. The initial break-up of the one unified continent has had a profound effect on all aspects of the human experience.

"The idea behind concrete poetry (and it's a very interesting idea) is that it emerges around the time of tendencies toward world languages--Esperanto say."

SOURCE:  UbuWeb Vu: Kenneth Goldsmith.

Pri la rolo de Esperanto en sciencfikcia romano: REDEMPTION in Philip José FARMER’s RIVERWORLD.

Notu ankaŭ en Vikpedio: Philip José Farmer.

Oni trovos kelkajn menciojn de franca avangarda verkisto Alfred Jarry (plej fama pro siaj teatraĵoj pri Ubu) en Esperanto, sed oni trovos artikolojn nek pri Jarry nek pri patafiziko en Vikipedio. Mi sukcesis trovi nur du retapaĝojn pri patafiziko en Esperanto, ambaŭ ĉe lernu.net:

2008-03-03: "Filu" korekte difinas Patafizikon:
Etimologie, patafiziko estas "tio, kiu estas proksima al tio, kiu estas post la fiziko". Mmmm! Tiel klara, kiel koto, ĉu ne?

La elkovrinto de la patafizika scienco, la franca verkisto Alfred Jarry, difinis ĝin kiel "la scienco pri imagaj solvoj".

Patafizikisto serĉas novajn manierojn priskribi aŭ ekspliki la mondon, la universon, ktp, ĉar laŭ patafiziko ne gravas, ĉu aŭ ne la solvo estas la vero, sed nur gravas, ke la solvo funkciu, kiam oni uzas ĝin.
2008-01-04: Laŭ "Filu":
Patafizikisto

Bedaŭrinde mi ne trovis artikolon Esperantan pri patafiziko: ĝi estas scienco pri solvoj imagaj, kreita (aŭ pli ekzakte elkovrita) de la franca verkisto Alfred Jarry. Ekzemple, anstataŭ ol konsideri, ke gravita forco kunigas masojn, patafiziko demandas, kial ni ne konsiderus, ke periferio aligas al si vakon.

Patafiziko ĉe la franca vikipedioLaŭ "Rosto":
Mi serĉis pri Alfred Jerry, sed trovis pri Gilles Deleuze. Onidire Gilles Deleuze skribis en libro "Kritiko kaj kliniko", ke parafiziko kondukas al fenomenologio. Pri fenomenologio estas iomete en esperanta vikipedio

http://eo.wikipedia.org/wiki/Fenomenologio Ŝajnas do tio estas la tuto en Esperanto. Ĉu eble estas io en la gazetaro?

Cabinet, Issue 1 Invented Languages Winter 2000/01

Esperantists note / Esperantistoj rimarku:

Esperanto: An Interview with Sabira Ståhlberg
Nina Katchadourian and Sabira Ståhlberg

A song in Esperanto
Jormat kaj Natasa

There are other fictional languages covered in this issue, e.g. the language of the Taelons in the TV series Earth: Final Conflict. The language was created by 'pataphysician Christian Bök:

The Alien Argot of the Avant-Garde by Christian Bök.

"Eĉ guto malgranda,
konstante frapante,
traboras la monton granitan"

Mi jam preskaŭ finas la tradukadon de la libro.
La dumprogresa, ĉiutage kreskanta, tradukaĵo [dosiero PDF, 13.6 MB] estas elŝutebla el la jena retadreso:
http://luisguillermo.com/shakon
Nuntempigo: (2010.08.26) ĝi estas proksimume 97% de la libro.